Zanim Kazimierz Nowak wyruszył w swoją najsłynniejszą podróż przez Afrykę, przez lata przemierzał drogi i bezdroża Polski oraz Europy. To właśnie mniej znanemu okresowi jego życia poświęcona jest książka Polska Kazimierza Nowaka. Przewodnik rowerzysty Jacka Y. Łuczaka, która ukazuje się teraz w drugim wydaniu.
Kazimierz Nowak zapisał się w historii przede wszystkim za sprawą samotnej wyprawy przez Afrykę, którą odbył w latach 1931–1936, przemieszczając się między innymi rowerem, pieszo, czółnem, konno i na wielbłądzie. Z podróży wysyłał do Polski artykuły publikowane później w prasie, a jego dokonania sprawiły, że Ryszard Kapuściński stawiał go obok takich podróżników jak Livingstone i Stanley.
Polska Kazimierza Nowaka pokazuje jednak, że historia podróżnika nie zaczęła się w Afryce. Wcześniej były rowerowe wyprawy po Polsce i Europie, codzienność w międzywojennym Poznaniu, poszukiwanie pracy, rozwijająca się pasja fotograficzna, pierwsze reportaże i potrzeba ciągłego wyruszania w drogę. Jacek Y. Łuczak odtwarza te doświadczenia na podstawie zachowanych pamiątek oraz relacji osób pamiętających Kazimierza Nowaka.
Szczególne miejsce w książce zajmuje Poznań, z którym podróżnik związał znaczną część swojego życia. Autor prowadzi czytelników przez miejsca związane z rodziną Nowaków, mieszkaniami, pracą, działalnością fotograficzną i odczytami po powrocie z Afryki. Na trasie pojawiają się między innymi Dworzec Główny, z którego rozpoczęła się i na którym zakończyła afrykańska podróż, dom przy ulicy Lodowej, poznańskie redakcje, miejsca wykładów oraz cmentarz Górczyński. Łącznie z osobą Kazimierza Nowaka i jego rodziny związanych jest w Poznaniu około trzydziestu opisanych miejsc.
Ślady prowadzą jednak znacznie dalej. W przewodniku znalazły się Wielkopolska, Warszawa, Łódź, Częstochowa, Kraków, Sanok, Bukowsko, a także miejscowości znajdujące się na dawnych Kresach Wschodnich. Osobne miejsce zajmują wyprawy Nowaka z lat 1925–1930, między innymi rajd dookoła Polski oraz podróże prowadzące przez Europę. Dzięki temu książkę można czytać nie tylko jako biografię, lecz także jako punkt wyjścia do zaplanowania własnych wycieczek śladami podróżnika.
Historia Kazimierza Nowaka została przy tym osadzona w szerszym obrazie II Rzeczypospolitej. Autor przybliża rozwój turystyki indywidualnej, ówczesną modę na podróżowanie bez większych środków finansowych, nazywaną w prasie „łazikomanią”, a także trudną sytuację gospodarczą i rosnące bezrobocie. W takim otoczeniu Nowak próbował połączyć potrzebę podróżowania z fotografią i pracą reporterską.
Drugie wydanie Polski Kazimierza Nowaka ponownie pozwala spojrzeć na podróżnika od strony, którą łatwo przeoczyć, gdy całą uwagę przyciąga jego afrykański wyczyn. Wcześniejsze zapowiedzi wznowienia zwracały uwagę właśnie na miejsca rozsiane po Polsce, w których do dziś można odnaleźć ślady jego życia, oraz na możliwość potraktowania książki jako przewodnika po historii dostępnej niemal na wyciągnięcie ręki.
Jednym z takich miejsc jest Boruszyn. Przez kilka lat mieszkała tam rodzina Nowaków, stamtąd Kazimierz wyruszał na rowerowe wyprawy po Europie i tam wracał po kolejnych miesiącach spędzonych w drodze. Miejscowość, która przed laty stanowiła część codziennego życia podróżnika i jego bliskich, dziś jest jednym z punktów skupiających osoby zainteresowane jego historią.
Właśnie w Boruszynie, podczas Pleneru Podróżniczego im. Kazimierza Nowaka, odbędzie się premiera drugiego wydania książki. Tegoroczny Plener zaplanowano na 28–30 sierpnia 2026 roku. W programie znalazły się spotkania z podróżnikami, prelekcje, pokazy slajdów i filmów, czytanie listów Kazimierza Nowaka, koncert, ogniska oraz niedzielny rajd rowerowy. To okazja, by poznać książkę właśnie w miejscu szczególnie związanym z biografią jej bohatera i spotkać osoby, które nadal podążają jego śladami.
Autorem książki jest Jacek Y. Łuczak, dziennikarz radiowy i prasowy, satyryk, podróżnik i cyklista. Ma na koncie również przewodniki krajoznawcze, w tym publikacje poświęcone Wielkopolsce, Poznaniowi i turystyce rowerowej.
